Page 61 - Demo

3.8 Shpikja e baterive elektrike%u00c7far%u00eb m%u00ebsuam?Baterit%u00eb e para primitive jan%u00eb krijuar q%u00eb para 2000 vjet%u00ebsh. M%u00eb von%u00eb shkenc%u00ebtar%u00ebt, n%u00ebp%u00ebrmjet provave, ideve dhe mendimit krijues, i kan%u00eb p%u00ebrmir%u00ebsuar ato deri n%u00eb gjendjen q%u00eb jan%u00eb sot. K%u00ebmb%u00ebt e bretkos%u00ebs p%u00ebrmbanin nj%u00eb l%u00ebng q%u00eb p%u00ebr%u00e7onte rrym%u00ebn. Dridhja e muskujve t%u00eb tyre shkaktohej pik%u00ebrisht prej kalimit t%u00eb rrym%u00ebs elektrike.N%u00eb shekullin XIX, pas shum%u00eb eksperimentesh, Volta zbuloi nj%u00eb tip baterie q%u00eb u quajt pila e Volt%u00ebs apo pila voltaike. Ajo p%u00ebrb%u00ebhej nga nj%u00eb stiv%u00eb disqesh prej zinku dhe bakri. Nd%u00ebrmjet secilit disk gjendej nj%u00eb cop%u00eb kartoni e lagur me uj%u00eb t%u00eb kripur. Takimi i skajeve t%u00eb dy telave p%u00ebr%u00e7ues, nj%u00ebri i lidhur n%u00eb diskun e posht%u00ebm prej zinku dhe tjetri i lidhur n%u00eb at%u00eb t%u00eb sip%u00ebrm prej bakri, prodhonte vazhdimisht shk%u00ebndija. Volta nd%u00ebrtoi pila t%u00eb ndryshme, duke p%u00ebrdorur tridhjet%u00eb, dyzet apo gjasht%u00ebdhjet%u00eb disqe. Ai e kuptoi ndikimin q%u00eb kishte ndryshimi i numrit t%u00eb disqeve. K%u00ebshtu zbuloi se madh%u00ebsia e shkarkes%u00ebs elektrike shtohej me rritjen e numrit t%u00eb disqeve t%u00eb p%u00ebrdorura n%u00eb pil%u00eb. M%u00eb von%u00eb, fal%u00eb eksperimenteve t%u00eb shumta, shkenc%u00ebtar%u00ebt e p%u00ebrmir%u00ebsuan baterin%u00eb e Volt%u00ebs.Pyetje dhe detyra1.%u00c7far%u00eb vrojtoi Galvani n%u00eb eksperimentin e tij me k%u00ebmb%u00ebt e bretkos%u00ebs?2.%u00c7far%u00eb p%u00ebrfundimi nxori Galvani nga k%u00ebto vrojtime?3.Si i zhvilloi Volta m%u00eb tej idet%u00eb e Galvanit?4.%u00c7far%u00eb matjesh b%u00ebri Volta p%u00ebr t%u00eb siguruar prova n%u00eb lidhje me madh%u00ebsin%u00eb e rrym%u00ebs elektrike?5.Thoni ndryshimet nd%u00ebrmjet shpjegimeve t%u00eb Galvanit dhe atyre t%u00eb Volt%u00ebs, lidhur me arsyet e rrjedhjes s%u00eb rrym%u00ebs elektrike.6.Cil%u00ebs nj%u00ebsie elektrike i %u00ebsht%u00eb dh%u00ebn%u00eb emri p%u00ebr nder t%u00eb Volt%u00ebs?Diskutoni s%u00eb bashkuSi mund t%u2019i ket%u00eb shpikur njer%u00ebzimi baterit%u00eb 2000 vjet m%u00eb par%u00eb?59